ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 27, ਸਤੰਬਰ, 2026, (ਆਜ਼ਾਦ ਸੋਚ ਨਿਊਜ਼):- ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਾਰ ਮਾਨਸੂਨ ਦੀ ਬੇਰੁਖ਼ੀ ਅਤੇ ਬੇਮੌਸਮੀ ਮੌਸਮ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਨੇ ਝੋਨਾ ਉਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਬਾਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਫ਼ਸਲ ਦੀ ਬੀਜਾਂਦ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ (ਰਕਬੇ) ਵਿੱਚ ਆਈ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਝੋਨੇ ਦੇ ਕੁੱਲ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਉਣ ਦਾ ਖ਼ਦਸ਼ਾ ਜਤਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਮੌਸਮ ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਝੋਨੇ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ 97 ਲੱਖ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ (LMT) ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ ਇਸ ਵਾਰ 75 LMT ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ। <!–>
ਝੋਨੇ ਦੇ ਰਕਬੇ ‘ਚ ਆਈ ਵੱਡੀ ਕਮੀ
ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਾਲ ਝੋਨੇ ਹੇਠਲਾ ਖੇਤਰ (ਰਕਬਾ) ਕਾਫ਼ੀ ਘਟਿਆ ਹੈ:
-
ਝੋਨੇ ਦੀ ਬੀਜਾਂਦ ਘਟੀ:–> ਮਾਨਸੂਨ ਦੀ ਦੇਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਬਾਰਿਸ਼ ਕਾਰਨ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਝੋਨੇ ਦੀ ਲਵਾਈ ਤੋਂ ਗੁਰੇਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਲਵਾਈ ਕੀਤੀ। <!–>
-
ਫ਼ਸਲੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ (Crop Diversification): ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ‘ਮੇਰਾ ਪਾਣੀ ਮੇਰੀ ਵਿਰਾਸਤ’ ਵਰਗੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਚਤ ਲਈ ‘ਡਾਇਰੈਕਟ ਸੀਡਿਡ ਰਾਈਸ’ (DSR) ਅਤੇ ਹੋਰ ਘੱਟ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਪਾਹ ਅਤੇ ਬਾਜਰਾ) ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਕਾਰਨ ਵੀ ਝੋਨੇ ਦਾ ਰਕਬਾ ਘਟਿਆ ਹੈ।
ਉਤਪਾਦਨ ਘਟਣ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ
-
ਮਾਨਸੂਨ ਦੀ ਘਾਟ ਤੇ ਬੇਮੌਸਮੀ ਮੀਂਹ: ਝੋਨੇ ਦੀ ਲਵਾਈ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੋੜੀਂਦਾ ਮੀਂਹ ਨਹੀਂ ਪਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਫ਼ਸਲ ਦੇ ਪੱਕਣ ਅਤੇ ਕਟਾਈ ਦੇ ਸਮੇਂ ਹੋਏ ਅਚਾਨਕ ਤੇਜ਼ ਮੀਂਹ ਅਤੇ ਝੱਖੜ ਨਾਲ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੀ ਫ਼ਸਲ ਵਿਛ ਗਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਝਾੜ ‘ਤੇ ਭਾਰੀ ਅਸਰ ਪਿਆ ਹੈ।
-
ਟਿਊਬਵੈੱਲਾਂ ‘ਤੇ ਵਾਧੂ ਬੋਝ: ਬਾਰਿਸ਼ ਘੱਟ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿੰਚਾਈ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨਦੋਜ਼ ਪਾਣੀ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿਣਾ ਪਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲਾਗਤ ਖਰਚਾ ਵੀ ਵਧ ਗਿਆ।
-
ਫ਼ਸਲ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ: ਕਟਾਈ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਪਏ ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਝੋਨੇ ਦੇ ਦਾਣਿਆਂ ਦਾ ਰੰਗ ਕਾਲਾ ਪੈਣ ਅਤੇ ਨਮੀ ਵਧਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕਿਸਾਨਾਂ ‘ਤੇ ਆਰਥਿਕ ਬੋਝ ਅਤੇ ਮੰਡੀਆਂ ਦਾ ਹਾਲ
ਝੋਨੇ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 22 LMT ਦੀ ਸੰਭਾਵੀ ਗਿਰਾਵਟ ਨਾਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਆਰਥਿਕ ਝਟਕਾ ਲੱਗਣ ਦਾ ਖ਼ਦਸ਼ਾ ਹੈ। ਮੰਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਝੋਨੇ ਦੀ ਆਮਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਿਸਾਨ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਸਮਰਥਨ ਮੁੱਲ (MSP) ‘ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਖਰੀਦ ਅਤੇ ਨਮੀ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਛੋਟ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸਰਕਾਰ ਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਤਿਆਰੀ
-
ਖਰੀਦ ਪ੍ਰਬੰਧ: ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਮੰਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਝੋਨੇ ਦੀ ਖਰੀਦ ਲਈ ਤਿਆਰੀਆਂ ਤੇਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ।
-
ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ਾ: ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਮੀਂਹ ਅਤੇ ਤੂਫ਼ਾਨ ਕਾਰਨ ਖਰਾਬ ਹੋਈ ਫ਼ਸਲ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ਾ ਲੈਣ ਲਈ ਗਿਰਦਾਵਰੀ (ਕਸ਼ਤੀ ਮੁਲਾਂਕਣ) ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਤਾਂਕਿ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
–>
