ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਈ-ਕਾਮਰਸ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਇੰਡੀਆ ਅਤੇ ਫਲਿੱਪਕਾਰਟ ਨੂੰ ‘ਰਿਲਾਇੰਸ’ ਅਤੇ ‘ਜੀਓ’ ਟ੍ਰੇਡਮਾਰਕ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਹੁਕਮ 10 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਜਸਟਿਸ ਸੌਰਭ ਬੈਨਰਜੀ ਨੇ ਰਿਲਾਇੰਸ ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ ਲਿਮਟਿਡ (RIL) ਦੁਆਰਾ ਦਾਇਰ ਇੱਕ ਸਿਵਲ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
RIL ਨੇ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕਰਕੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਸੀ ਕਿ ਕਈ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਵਿਕਰੇਤਾ ਆਪਣੇ ਟ੍ਰੇਡਮਾਰਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਔਨਲਾਈਨ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਦੇ ਖਪਤਕਾਰ ਸਮਾਨ (FMCG) ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਗੁੰਮਰਾਹਕੁੰਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਰਿਲਾਇੰਸ ਜਾਂ ਜੀਓ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਜਾਂ ਸਮਰਥਿਤ ਹਨ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਸਹਿਮਤੀ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਕਿ ਟ੍ਰੇਡਮਾਰਕ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਵਰਤੋਂ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕਿਉਂਕਿ ਡਿਜੀਟਲ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ‘ਤੇ ਖਰੀਦਦਾਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਅਤੇ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਲਈ ਬ੍ਰਾਂਡ ਨਾਮਾਂ ਅਤੇ ਲੋਗੋ ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਹੁਕਮ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇਹ ਹੁਕਮ, ਜਿਸ ਤੱਕ ਦ ਫ੍ਰੀ ਪ੍ਰੈਸ ਜਰਨਲ ਦੁਆਰਾ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, 21 ਪਛਾਣੇ ਗਏ ਬਚਾਓ ਪੱਖਾਂ ਨੂੰ ‘ਰਿਲਾਇੰਸ’ ਜਾਂ ‘ਜੀਓ’ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ, ਵੇਚਣ ਜਾਂ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ ਤੋਂ ਰੋਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਸੂਚੀਆਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਹੁਕਮ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵਿੱਚ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਹੈ, ਭਾਵ ਈ-ਕਾਮਰਸ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਾਧੂ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸੂਚੀਆਂ ਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਪਛਾਣ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਹੁਕਮ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, “ਮੁਦਈ ਕੋਲ ਉਪਲਬਧ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪ੍ਰਤੀਵਾਦੀ ਨੰਬਰ 1 ਤੋਂ 21 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਦੇ ਖਪਤਕਾਰ ਸਮਾਨ (FMCG) ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ, ਵੰਡ, ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਅਤੇ/ਜਾਂ ਵੇਚਣ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੋਹਾ, ਕਣਕ ਦਾ ਆਟਾ, ਮਖਾਨਾ (ਲੂਣ), ਦਾਲਾਂ, ਦਾਲਾਂ, ਨਮਕ ਅਤੇ ਸਮਾਨ ਉਤਪਾਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਪਰ ਇਹ ਮੁਦਈ ਦੇ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਅਤੇ ਰਜਿਸਟਰਡ ‘ਰਿਲਾਇੰਸ’ ਅਤੇ ‘ਜੀਓ’ ਫਾਰਮੇਟਿਵ ਟ੍ਰੇਡਮਾਰਕ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹਨ।”
ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜੇਕਰ ਅਜਿਹੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ ਉਲਝਣ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸਾਵਧਾਨ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤ ਪਹੁੰਚ ਅਪਣਾਉਣੀ ਪਵੇਗੀ।”
ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਅਤੇ ਫਲਿੱਪਕਾਰਟ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਾਰਵਾਈ ਦੌਰਾਨ ਮੀਸ਼ੋ, ਇੰਡੀਆਮਾਰਟ ਅਤੇ ਸਨੈਪਡੀਲ ਵਰਗੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਵਿਕਰੇਤਾਵਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਟ੍ਰੇਡਮਾਰਕ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਕਿਹਾ ਹੈ।
ਰਿਲਾਇੰਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਰਾਹੀਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਐਫਐਮਸੀਜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ – ਕਰਿਆਨੇ, ਤਾਜ਼ੇ ਉਤਪਾਦ ਅਤੇ ਪੈਕ ਕੀਤੇ ਸਮਾਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ – ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਬ੍ਰਾਂਡ ਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਵਰਤੋਂ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਗੁੰਮਰਾਹ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਸਾਖ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਈ-ਕਾਮਰਸ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕੀਟਪਲੇਸ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ‘ਤੇ ਵੱਧ ਰਹੀ ਜਾਂਚ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਟ੍ਰੇਡਮਾਰਕ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ।
