ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਵਿਆਪੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ (MHA) ਨੇ ਕਈ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ 7 ਮਈ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਸਿਵਲ ਡਿਫੈਂਸ ਮੌਕ ਡ੍ਰਿਲ ਕਰਨ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਦਮ ਪਹਿਲਗਾਮ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 26 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਜਾਨ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੈਲਾਨੀ ਸਨ।
ਐਮਐਚਏ ਦਾ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਯੂਟੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ, ਵਲੰਟੀਅਰਾਂ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤਾਲਮੇਲ ਵਾਲੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਤਿਆਰੀ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਰਦੇਸ਼ 244 ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਸਿਵਲ ਡਿਫੈਂਸ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਡ੍ਰਿਲ ਹੁਣ ਕਿਉਂ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ?
ਵਧਦੇ ਖੇਤਰੀ ਖਤਰਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਸਰਹੱਦਾਂ ‘ਤੇ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ “ਸਰਬੋਤਮ ਸਿਵਲ ਡਿਫੈਂਸ ਤਿਆਰੀ” ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਜੋਖਮਾਂ ਦੇ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਰਹੇ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਹਵਾਈ ਹਮਲੇ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਿਘਨ, ਜਾਂ ਪੂਰੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ੀਤ ਯੁੱਧ ਦੇ ਯੁੱਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਨਾਗਰਿਕ ਰੱਖਿਆ ਲਾਮਬੰਦੀ ਯਤਨ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇਗਾ?
ਇਹ ਮੌਕ ਡ੍ਰਿਲ ਕਈ ਪੱਧਰਾਂ ‘ਤੇ ਹੋਵੇਗੀ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਤੱਕ, ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਹਮਲੇ, ਸਮੂਹਿਕ ਨਿਕਾਸੀ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਬਲੈਕਆਉਟ ਵਰਗੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰੇਗੀ। ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਤੋਂ ਇਹ ਡ੍ਰਿਲਾਂ ਜਨਤਕ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਗਤ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨਾਲ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਵਲ ਡਿਫੈਂਸ ਵਾਰਡਨ, ਹੋਮ ਗਾਰਡ ਵਲੰਟੀਅਰ (ਸਰਗਰਮ ਅਤੇ ਰਿਜ਼ਰਵਿਸਟ), NCC, NSS, NYKS ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਕਾਲਜਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਗੇ।
ਜਾਂਚੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮੁੱਖ ਉਪਾਅ:
ਏਅਰ ਰੇਡ ਸਾਇਰਨ ਐਕਟੀਵੇਸ਼ਨ: ਮਨੋਨੀਤ ਕਸਬੇ ਹਵਾਈ ਹਮਲੇ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਚੇਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਹਵਾਈ ਹਮਲੇ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨਗੇ। ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ ਕਿ ਚੇਤਾਵਨੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹੈ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜਨਤਕ ਪਨਾਹਗਾਹ ਨੂੰ ਚਾਲੂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਨਾਗਰਿਕ ਸਿਖਲਾਈ: ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ ਇਸ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੋਣਗੇ ਕਿ ਨਾਗਰਿਕ ਕਿਸੇ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਵਾਲੀ ਘਟਨਾ ਦੌਰਾਨ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਢਲੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਹਾਇਤਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਨਿਕਾਸੀ ਦੇ ਕਦਮਾਂ ਤੱਕ ਸਭ ਕੁਝ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇਗਾ।
ਬਲੈਕਆਊਟ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ: ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਪਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ “ਹਨੇਰਾ” ਹੋਣ ਦੀ ਆਪਣੀ ਯੋਗਤਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਬਲੈਕਆਊਟ ਅਭਿਆਸਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਜਾਸੂਸੀ ਦੁਆਰਾ ਖੋਜ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਸਾਰੀਆਂ ਲਾਈਟਾਂ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸਿਗਨਲਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਛਲਾਵੇ ਅਭਿਆਸ: ਰਣਨੀਤਕ ਸਥਾਪਨਾਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਾਵਰ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਰੱਖਿਆ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ, ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਕੇਂਦਰ, ਨੂੰ ਇਹ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਲਈ ਛੁਪਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ ਕਿ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਤੋਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸੰਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿੰਨੀ ਜਲਦੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਛੁਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਨਿਕਾਸੀ ਅਭਿਆਸ: ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਮੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉੱਚ-ਜੋਖਮ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੁਚਾਰੂ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਨਿਕਾਸੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੇ ਡ੍ਰਾਈ ਰਨ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ।
ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਚਾਲਨ ਟੈਸਟਿੰਗ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਜਨਤਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਵੀ ਹੈ। “ਇਹ ਅਭਿਆਸ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਬਲਾਂ ਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨ ਲਈ ਸਸ਼ਕਤ ਬਣਾਉਣ ਬਾਰੇ ਹੈ,” ਇੱਕ ਐਮਐਚਏ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ।
