ਮੁੰਬਈ: ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਵਧਦੇ ਟਕਰਾਅ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਸੰਕਟ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਫਸ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਲੁਟੇਰੇ ਹਵਾਈ ਕਿਰਾਏ ‘ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਰੀਅਰਾਂ ਨੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਾਪਸੀ ਮਿਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੂਟਾਂ ‘ਤੇ ਟਿਕਟਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ 900% ਤੱਕ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਕੁਝ ਆਰਥਿਕ ਸੀਟਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਰਾਖਵੀਆਂ ਰਕਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਚੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਸੰਕਟ ਦਾ ਪੈਮਾਨਾ
ਇਸ ਹਫ਼ਤੇ ਸਥਿਤੀ ਇੱਕ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਬਿੰਦੂ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਜਦੋਂ ਈਰਾਨ-ਇਜ਼ਰਾਈਲ-ਅਮਰੀਕਾ ਟਕਰਾਅ ਕਾਰਨ ਈਰਾਨ, ਜਾਰਡਨ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ (ਯੂਏਈ) ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਵਾਈ ਖੇਤਰ ਬੰਦ ਹੋ ਗਏ। ਜੰਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1,600 ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਡਾਣਾਂ ਰੱਦ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਬਾਕੀ ਬਚੀਆਂ ਕੁਝ ਰਾਹਤ ਉਡਾਣਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਸਿਖਰ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਦੁਬਈ, ਅਬੂ ਧਾਬੀ, ਫੁਜੈਰਾਹ, ਰਾਸ ਅਲ ਖੈਮਾਹ ਅਤੇ ਮਸਕਟ ਵਰਗੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੱਧ ਪੂਰਬੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਡਾਣਾਂ ਚਲਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਇਜਾਜ਼ਤਾਂ ਅਤੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਉਭਰਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਟ੍ਰੈਵਲ ਏਜੰਟਾਂ ਅਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦੀ ਲਾਗਤ ਔਸਤ ਕਰਮਚਾਰੀ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਦੁਬਈ ਜਾਂ ਜੇਦਾਹ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਡਾਣਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਕ-ਪਾਸੜ ਆਰਥਿਕ ਟਿਕਟਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ 11,000 ਤੋਂ 18,000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ 70,000 ਤੋਂ 1 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਦੱਸੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਮੱਧ ਪੂਰਬੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਡਾਣਾਂ ਦੇ ਹਵਾਈ ਕਿਰਾਏ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੂਟਾਂ ‘ਤੇ ਕਿਰਾਏ 125% ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ 800% ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਛਾਲ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਦੀ ਮਸਕਟ ਤੋਂ ਮੁੰਬਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਉਡਾਣ IX-1113 ਦੁਆਰਾ 69,899 ਰੁਪਏ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸਦੀ ਕੀਮਤ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ 6,794 ਰੁਪਏ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ 928% ਦਾ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸਪਾਈਸਜੈੱਟ ਦੀ ਫੁਜੈਰਾਹ-ਮੁੰਬਈ ਉਡਾਣ ਨੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ 9,200 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨਿਯਮਤ ਕਿਰਾਏ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 86,056 ਰੁਪਏ ਦਾ ਕਿਰਾਇਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ 835% ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਦੀ ਮਸਕਟ ਤੋਂ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਡਾਣ IX-6602 ਦਾ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਹਵਾਈ ਕਿਰਾਇਆ 9,854 ਰੁਪਏ ਦੇ ਆਮ ਕਿਰਾਏ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 64,873 ਰੁਪਏ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ 558% ਦਾ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਜੇਦਾਹ ਤੋਂ ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਉਡਾਣ ਦਾ ਕਿਰਾਇਆ 69,296 ਰੁਪਏ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਨਿਯਮਤ ਕਿਰਾਏ ਨਾਲੋਂ 326% ਵੱਧ ਸੀ। ਦੁਬਈ ਤੋਂ ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਉਡਾਣ ਨੇ 38,876 ਰੁਪਏ ਮੰਗੇ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਮੰਗ ਵਿੱਚ 238% ਵੱਧ ਸੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਕਾਸਾ ਏਅਰ ਦੀ ਜੇਦਾਹ-ਮੁੰਬਈ ਉਡਾਣ ਲਈ ਹਵਾਈ ਕਿਰਾਇਆ ਆਮ ਕੀਮਤ ਨਾਲੋਂ 125% ਵੱਧ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਯਾਤਰੀ ਬੋਲਦਾ ਹੈ
ਯੂਏਈ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਇੱਕ ਖੋਜ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਜਯੇਸ਼ ਠੱਕਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, “ਮੇਰੀ ਉਡਾਣ ਦੋ ਵਾਰ ਰੱਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡ ਖੇਡ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ, ਉਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਡਾਣਾਂ ਨਾਲ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਪਰ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਉਹ 80,000 ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਵਸੂਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਜੋ ਜੋਖਮ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ ਪਰ ਇਹ ਕਿਰਾਇਆ ਅਸਵੀਕਾਰਨਯੋਗ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਰੋਬਾਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।”
ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਯਾਤਰੀ, ਜੋ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਭਾਰਤ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਉਪਲਬਧ ਉਡਾਣਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ। ਕਿਰਾਏ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਨ ਅਤੇ ਟਿਕਟਾਂ ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਵਿਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ ‘ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਡਾਣਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਾਹਕ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਕਾਲ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਯਾਤਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਸ ਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਉਡਾਣ ‘ਤੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨੀ ਹੈ।”
ਭਾਰਤੀ ਕੈਰੀਅਰਾਂ ਦੇ ਸੂਤਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉੱਚ ਲਾਗਤਾਂ ਉੱਚ ਈਂਧਨ ਦੀ ਖਪਤ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਸੀਮਤ ਹਵਾਈ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਉਡਾਣਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਰੂਟ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੰਚਾਲਨ ਜੋਖਮਾਂ ਕਾਰਨ ਬੀਮਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਅਤੇ ਇੱਕ-ਪਾਸੜ ਲੋਡ ਸੰਚਾਲਨ ਲਾਗਤ ਨੂੰ ਦੁੱਗਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹਵਾਈ ਕਿਰਾਏ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
