ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ/ਘੜੂੰਆਂ: – ਫਾਈਬਰ ਆਪਟਿਕਸ (Fiber Optics) ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ ਵਜੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਮਹਾਨ ਭਾਰਤੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਡਾ. ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕਪਾਨੀ ਦੀ 100ਵੀਂ ਜਨਮ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ (Centenary Birth Anniversary) ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦਿਆਂ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (CU), ਘੜੂੰਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ‘ਡਾ. ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕਪਾਨੀ ਰਿਸਰਚ ਚੇਅਰ ਫਾਰ ਐਕਸੀਲੈਂਸ ਇਨ ਸਾਇੰਸਿਜ਼ ਐਂਡ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ’ (Dr. Narinder Singh Kapany Research Chair for Excellence in Sciences and Innovation) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਬਿੰਦੂ (Key Highlights)
-
ਖੋਜ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਵਾ: ਇਸ ਰਿਸਰਚ ਚੇਅਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਫਾਈਬਰ ਆਪਟਿਕਸ, ਲੇਜ਼ਰ ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਫੋਟੋਨਿਕਸ (Photonics) ਅਤੇ ਉੱਨਤ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ (Advanced Physics) ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਖੋਜ (Research) ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾ (Innovation) ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ।
-
ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪਸ: ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਾਅਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਚੇਅਰ ਤਹਿਤ ਹੋਣਹਾਰ ਖੋਜਾਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਰਿਸਰਚ ਗ੍ਰਾਂਟਾਂ ਅਤੇ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਨਾਂ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰ ਸਕਣ।
-
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਹਿਯੋਗ: ਇਸ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ ਰਾਹੀਂ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸੰਯੁਕਤ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਕੌਣ ਸਨ ਡਾ. ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕਪਾਨੀ?
-
ਫਾਈਬਰ ਆਪਟਿਕਸ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ: ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਡਾ. ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕਪਾਨੀ ਨੇ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕੱਚ ਦੇ ਬੇਹੱਦ ਬਾਰੀਕ ਰੇਸ਼ਿਆਂ (Optical Fibers) ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ (Light) ਨੂੰ ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਥਾਂ ਭੇਜਣ ਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਸੀ।
-
ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦਾ ਆਧਾਰ: ਅੱਜ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਇੰਟਰਨੈੱਟ, ਮੈਡੀਕਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਐਂਡੋਸਕੋਪੀ (Endoscopy) ਅਤੇ ਲੇਜ਼ਰ ਸਰਜਰੀਆਂ ਡਾ. ਕਪਾਨੀ ਦੀ ਇਸੇ ਖੋਜ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ।
-
‘ਫੋਰਬਸ’ ਦੀ ਸੂਚੀ ‘ਚ ਨਾਮ: ‘ਫੋਰਬਸ’ (Forbes) ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ 7 ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ‘ਅਨਸੰਗ ਹੀਰੋਜ਼’ (Unsung Heroes) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਬਿਆਨ
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਡਾ. ਕਪਾਨੀ ਦੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਦੇਣ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਰਤ ਸਗੋਂ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਲਈ ਇੱਕ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਹੈ। ਇਸ ਰਿਸਰਚ ਚੇਅਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨਾਲ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਕਾਰਜਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਮਿਲੇਗੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਮਾਹੌਲ ਸਿਰਜਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
