ਮੁੰਬਈ ਸਾਈਬਰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਜੀ ਸਿੰਡੀਕੇਟ ਦੇ ਛੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ 3,206 ਸਾਈਬਰ ਅਪਰਾਧ ਮਾਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ₹43 ਕਰੋੜ ਦੇ ਔਨਲਾਈਨ ਧੋਖਾਧੜੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ।
ਇਸ ਗਿਰੋਹ ਨੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪੀੜਤਾਂ ਦੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨਾਂ ‘ਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬੈਂਕਿੰਗ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕਰਨ ਲਈ ਬੈਂਕਾਂ, ਮਹਾਂਨਗਰ ਗੈਸ (ਐਮਜੀਐਲ) ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਖਤਰਨਾਕ ਐਂਡਰਾਇਡ ਪੈਕੇਜ ਕਿੱਟ (ਏਪੀਕੇ) ਫਾਈਲਾਂ ਭੇਜੀਆਂ ਸਨ।
ਇਹ ਜਾਂਚ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਇੱਕ ਨਿਵਾਸੀ ਨੂੰ ਐਮਜੀਐਲ ਵੱਲੋਂ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਸੁਨੇਹਾ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦਾ ਗੈਸ ਕਨੈਕਸ਼ਨ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਏਪੀਕੇ ਫਾਈਲ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਬਿੱਲ ਅਪਡੇਟ ਕਰਨ ਲਈ ₹10 ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਫਾਈਲ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੀੜਤ ਦੇ ਫ਼ੋਨ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਧੋਖਾਧੜੀ ਨਾਲ ₹2.35 ਲੱਖ ਕਢਵਾ ਲਏ ਗਏ। ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਾਈਬਰ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਨੇ ਸੀਨੀਅਰ ਪੁਲਿਸ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਸੁਵਰਨਾ ਸ਼ਿੰਦੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਕੇਸ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜਾਂਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਮੁਲਜ਼ਮ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਝਾਰਖੰਡ ਅਤੇ ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਟਰੇਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੋਬਾਈਲ ਨੰਬਰਾਂ, ਬੈਂਕ ਖਾਤਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਡਿਜੀਟਲ ਸਬੂਤਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ।
ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਆਰਿਫ ਅਸਤੂਨ ਅੰਸਾਰੀ, ਸ਼ੇਖ ਬੇਲਾਲ ਨੌਸ਼ਾਦ, ਮਹਿਬੂਬ ਨੌਸ਼ਾਦ ਆਲਮ, ਸਾਜਿਦ ਮਨਸੂਰ ਅਲੀ, ਮੋਹਨ ਕੁਸ਼ਲ ਮਹਤੋ ਅਤੇ ਸੁਨੀਲ ਕੁਮਾਰ ਦਸ਼ਰਥ ਸੋਰੇਨ ਵਜੋਂ ਹੋਈ ਹੈ।
ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਾਈਬਰ ਕ੍ਰਾਈਮ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਪੋਰਟਲ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੋਸ਼ੀ ਭਾਰਤ ਭਰ ਵਿੱਚ 3,206 ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ 517 ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ 93 ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਜਾਂਚਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ 11 ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਲੈਪਟਾਪ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਫੋਰੈਂਸਿਕ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ 111 ਜਾਅਲੀ ਏਪੀਕੇ ਫਾਈਲਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਜੋ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰੀ ਆਵਾਜਾਈ ਦਫ਼ਤਰ ਅਤੇ ਐਮਜੀਐਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਤਕਨੀਕੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਿਆ ਕਿ 8,609 ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਖਤਰਨਾਕ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਫਾਈਲਾਂ ਨੇ ਦੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਵਨ-ਟਾਈਮ ਪਾਸਵਰਡ ਅਤੇ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੁਨੇਹਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ।
ਇਸ ਗਿਰੋਹ ਨੂੰ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਗੂਗਲ ਫਾਇਰਬੇਸ ਅਤੇ ਹੋਸਟਿੰਗਰ ‘ਤੇ ਹੋਸਟ ਕੀਤੇ ਸਰਵਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਚੋਰੀ ਕੀਤੇ ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 1.24 ਕਰੋੜ ਐਸਐਮਐਸ ਸੁਨੇਹੇ ਮਿਲੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੁਨੇਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਓਟੀਪੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਬੈਂਕਿੰਗ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।
ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਆਫ਼ ਪੁਲਿਸ ਬਜਰੰਗ ਬਨਸੋਡੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਿੰਡੀਕੇਟ ਦੇ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਜਾਰੀ ਹਨ।
ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਏਪੀਕੇ ਫਾਈਲਾਂ ਬਾਰੇ ਜਨਤਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਧਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਮਾਲਵੇਅਰ ਫੈਲਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਿਪ ਫਾਈਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੱਧ ਰਹੇ ਹਨ। ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਅਣਜਾਣ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਏਪੀਕੇ ਜਾਂ ਜ਼ਿਪ ਫਾਈਲਾਂ ਡਾਊਨਲੋਡ ਨਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਾਈਬਰ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦੀ ਤੁਰੰਤ ਹੈਲਪਲਾਈਨ 1930 ‘ਤੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
