ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਕੱਚੇ ਤੇਲ (Crude Oil) ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ (Stock Market) ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਡਿੱਗਣ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ:
-
ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਧਣ ਦਾ ਡਰ: ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਲੋੜ ਦਾ ਲਗਭਗ 80-85% ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਬਾਹਰੋਂ ਆਯਾਤ (Import) ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤੇਲ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਾਗਤ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਧਣ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
-
ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਘਟਣਾ: ਪੇਂਟ, ਟਾਇਰ, ਏਵੀਏਸ਼ਨ (ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼), ਆਟੋਮੋਬਾਈਲ ਅਤੇ ਪੈਟਰੋਕੈਮੀਕਲਸ ਵਰਗੀਆਂ ਇੰਡਸਟਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਮੁੱਖ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲਾਗਤ ਵਧਣ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਮਾਰਜਿਨ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਵਾਲੀ (Sell-off) ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
-
ਕਰੰਸੀ ਉੱਤੇ ਦਬਾਅ (ਰੁਪਿਆ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣਾ): ਤੇਲ ਆਯਾਤ ਕਰਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਖਰਚਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਿਆ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
-
ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ (FIIs) ਵੱਲੋਂ ਪੈਸਾ ਕੱਢਣਾ: ਰੁਪਿਆ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਧਣ ਦੇ ਡਰੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੰਸਥਾਗਤ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਆਪਣੇ ਪੈਸੇ ਕੱਢ ਕੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜਾਇਦਾਦਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੋਨਾ ਜਾਂ ਅਮਰੀਕੀ ਬਾਂਡ) ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸੈਕਟਰ:
-
ਏਵੀਏਸ਼ਨ (ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼): ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਬਾਲਣ (ATF) ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਧਣ ਨਾਲ ਕਮਾਈ ਘਟਦੀ ਹੈ।
-
ਪੇਂਟ ਅਤੇ ਟਾਇਰ ਉਦਯੋਗ: ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
-
ਤੇਲ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ (OMCs): ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਜੇਕਰ ਘਰੇਲੂ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਪੈਟਰੋਲ-ਡੀਜ਼ਲ ਦੇ ਰੇਟ ਨਾ ਵਧਾਏ ਜਾਣ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਘਾਟਾ ਸਹਿਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
