ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਸੋਇਆ ਚਾਪ ਸਿਹਤ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਘੱਟ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ

 ਸੋਇਆ ਚਾਪ (Soya Chaap) ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦਾ ਚੰਗਾ ਸਰੋਤ ਸਮਝ ਕੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਾ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਸਾਵਧਾਨ ਹੋਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਸੋਇਆ ਚਾਪ ਸਿਹਤ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਘੱਟ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇੱਥੇ ਜਾਣੋ ਇਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ‘ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨੁਕਸਾਨ:
1. ਮੈਦੇ ਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ •    ਅਸਲ ਸੱਚਾਈ: ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੋਇਆ ਚਾਪ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਇਆਬੀਨ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਚਾਪ ਵਿੱਚ 60% ਤੋਂ 80% ਤੱਕ ਮੈਦਾ (Refined Flour) ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੋਇਆ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
•    ਨੁਕਸਾਨ: ਮੈਦਾ ਪਚਣ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਬਜ਼ (Constipation), ਗੈਸ, ਬਲੋਟਿੰਗ ਅਤੇ ਪੇਟ ਦਰਦ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
2. ਮੋਟਾਪਾ ਅਤੇ ਸ਼ੂਗਰ ਦਾ ਖਤਰਾ •    ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੈਲੋਰੀ: ਸੋਇਆ ਚਾਪ ਨੂੰ ਸਵਾਦਿਸ਼ਟ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਡੀਪ ਫ੍ਰਾਈ (Deep Fry) ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੇਲ, ਮੱਖਣ, ਮਲਾਈ ਅਤੇ ਮਸਾਲੇ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
•    ਨੁਕਸਾਨ: ਇਸ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਬੈਡ ਕੋਲੇਸਟ੍ਰੋਲ (LDL) ਅਤੇ ਕੈਲੋਰੀਜ਼ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਜ਼ਨ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਟਾਈਪ-2 ਸ਼ੂਗਰ ਦਾ ਖਤਰਾ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
3. ਹਾਰਮੋਨਲ ਅਸੰਤੁਲਨ (Hormonal Imbalance) •    ਆਈਸੋਫਲੇਵੋਨਸ (Isoflavones): ਸੋਇਆਬੀਨ ਵਿੱਚ ਫਾਈਟੋਐਸਟ੍ਰੋਜਨ (Phytoestrogens) ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਫੀਮੇਲ ਹਾਰਮੋਨ (Estrogen) ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
•    ਨੁਕਸਾਨ:
o    ਮਰਦਾਂ ਲਈ: ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੋਇਆ ਖਾਣ ਨਾਲ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਟੈਸਟੋਸਟੀਰੋਨ (Testosterone) ਦਾ ਲੈਵਲ ਘੱਟ ਸਕਦਾ ਹੈ।
o    ਔਰਤਾਂ ਲਈ: ਹਾਰਮੋਨਲ ਅਸੰਤੁਲਨ ਕਾਰਨ ਪੀਰੀਅਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਗੜਬੜੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
4. ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਪਚਾਉਣ ‘ਚ ਮੁਸ਼ਕਿਲ •    ਐਂਟੀ-ਨਿਊਟ੍ਰੀਐਂਟਸ (Anti-nutrients): ਸੋਇਆਬੀਨ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਤੱਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਜ਼ਬ (Absorb) ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੰਦੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਾਚਨ ਤੰਤਰ ‘ਤੇ ਬੁਰਾ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
5. ਨਕਲੀ ਰੰਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਜ਼ਰਵੇਟਿਵਜ਼ •    ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਰੇਹੜੀਆਂ ਜਾਂ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਚਾਪ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਖਰਾਬ ਤੇਲ ਦੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਖਰਾਬ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਕੈਮੀਕਲ/ਪ੍ਰਿਜ਼ਰਵੇਟਿਵਜ਼ ਮਿਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਲਿਵਰ ਲਈ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਹਨ।
ਸਹੀ ਵਿਕਲਪ ਕੀ ਹੈ?
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਘਾਟ ਪੂਰੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਸੋਇਆ ਚਾਪ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਇਹ ਵਿਕਲਪ ਚੁਣੋ: •    ਪਨੀਰ (Paneer) ਜਾਂ ਟੋਫੂ (Tofu)
•    ਉਬਲੇ ਹੋਏ ਛੋਲੇ / ਰਾਜਮਾ / ਦਾਲਾਂ
•    ਘਰ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਸੋਇਆ ਚੰਕਸ (Soya Chunks) (ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੀਮਿਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲ ਕੇ ਖਾਓ)
•    ਸਪਾਊਟਸ (Sprouts / ਅੰਕੁਰਿਤ ਅਨਾਜ)
ਸਲਾਹ: ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੋਇਆ ਚਾਪ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ ਖਾਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ 1-2 ਵਾਰ ਹੀ ਖਾਓ, ਅਤੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ ਕਿ ਇਹ ਫ੍ਰਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਰੋਸਟ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ।